Boże Narodzenie – fragment Nowego Testamentu po turecku

Mutlu Noeller!

Czy mieliście okazję przeczytać lub usłyszeć fragment Nowego Testamentu po turecku? Księga Mateusza 1, 18-25. Pod tekstem znajdziecie spis słownictwa.

Matta 1, 18-25.

İsa Mesih‘in doğumu

Narodzenie Jezusa

İsa Mesih'in doğumu da şöyle oldu.

Z narodzeniem Jezusa Chrystusa było tak.

Annesi Meryem, Yusuf'la nişanlanmıştı, ama evlenip birleşmelerinden önce Meryem'in Kutsal Ruh'tan gebe kaldığı anlaşıldı.

Po zaślubinach Matki Jego, Maryi, z Józefem, wpierw nim zamieszkali razem, znalazła się brzemienną za sprawą Ducha Świętego.

Meryem'in nişanlısı Yusuf, doğru bir adam olduğu ve onu herkesin önünde utandırmak istemediği için ondan gizlice ayrılmak niyetindeydi.

Mąż Jej, Józef, który był człowiekiem sprawiedliwym i nie chciał narazić Jej na zniesławienie, zamierzał oddalić Ją potajemnie.

Ama böyle düşünmesi üzerine Rab'bin bir meleği ona rüyada görünerek şöyle dedi: «Davut oğlu Yusuf, Meryem'i kendine eş olarak almaktan korkma. Çünkü onun rahminde oluşan, Kutsal Ruh'tandır.

Gdy powziął tę myśl, oto anioł Pański ukazał mu się we śnie i rzekł: «Józefie, synu Dawida, nie bój się wziąć do siebie Maryi, twej Małżonki; albowiem z Ducha Świętego jest to, co się w Niej poczęło.

Meryem bir oğul doğuracak. Adını İsa koyacaksın. Çünkü halkını günahlarından kurtaracak olan O'dur.

Porodzi Syna, któremu nadasz imię Jezus, On bowiem zbawi swój lud od jego grzechów».

Bütün bunlar, Rab'bin peygamber aracılığıyla bildirdiği şu sözün yerine gelmesi için oldu: «İşte, kız gebe kalıp bir oğul doğuracak. O'nun adını İmanuel koyacaklar.» İmanuel, `Tanrı bizimle' demektir.

A stało się to wszystko, aby się wypełniło słowo Pańskie powiedziane przez Proroka: Oto Dziewica pocznie i porodzi Syna, któremu nadadzą imię Emmanuel, to znaczy: "Bóg z nami".

Yusuf uyanınca Rab'bin meleğinin kendisine buyurduğu gibi yaptı ve Meryem'i eş olarak yanına aldı. Ne var ki, Meryem oğlunu doğuruncaya dek Yusuf onunla birleşmedi. Doğan çocuğun adını İsa koydu.

Zbudziwszy się ze snu, Józef uczynił tak, jak mu polecił anioł Pański: wziął swoją Małżonkę do siebie, lecz nie zbliżał się do Niej, aż porodziła Syna, któremu nadał imię Jezus.


Listopadowe owoce i warzywa po turecku

İyi günler!

Ostatnie liście spadają z drzew, zdążyliśmy już zapomnieć jak smakuje lato. Nic nie szkodzi! Ziemia nadal serwuje nam smaczne warzywa i owoce. W większości w Polsce mamy dostęp do tych, które się teraz jada w słonecznym Izmirze, czy deszczowym Rize. Co włożymy do koszyka w listopadzie? Spójrzcie poniżej.

Zobaczmy, jak język turecki zaadaptował powyższe owoce i warzywa, m.in. do przysłów i frazeologizmów.

ayva

pigwa

Ayvayı yemek pot. – wpaść jak śliwka w kompot. Dosłownie: zjeść pigwę.

Przykład: Müdür geldi. Şimdi ayvayı yedik. Przyszedł dyrektor. Teraz wpadliśmy jak śliwka w kompot.

portakal

pomarańcza

Kan portakalı to czerwona pomarańcza.

Przykład: Kan portakalından lezzetli, koyu renkli portakal suyu yapılır. Z gorzkiej pomarańczy robi się pyszny sok o ciemnej barwie.

Portakal dilim dilim
Soy da ye benim gülüm

Kawałki pomarańczy

Obierz i zjedz mój kwiatuszku

Znajdziemy tu grę słów, dilim ‘kawałek, plasterek’ i dilim „mój język”.

nar

granat

Motyw granatu to częsty motyw pojawiający się w sztuce tureckiej już od VII-VIII wieku.

Nar gibi – dobrze przypieczony, przypieczony na złoto (o żywności).

Nar gibi kızarmış tavuk. Kurczak przypieczony na złoto.

mandalina

mandarynka

Mandalina pochodzi z hiszpańskiego mandarina.

Mandalina ağacı to mandarynka (drzewo).

elma

jabłko

Pochodzi od tureckiego czasownika almak (al-ma) ‘brać, kupować’, a almak od el (al) ‘dłoń’.

Elma yanaklı to osoba mająca czerwone policzki.

Topinambur, czyli słonecznik bulwiasty, który ostatnio powraca do kuchni polskiej, to popularne w Turcji yer elması (dosł. jabłko z ziemi).

elma jabłko

havuç

marchew

Pochodzi z perskiego hevîc (marchew).

Havuç suyu – sok z marchwi.

pancar

burak

W języku tureckim pejoratywnie o kimś źle wychowanym nie mówimy pancar ;), ale o kimś, kto zrobił się czerwony jak burak mówimy pancar gibi oldu (pancar gibi olmak).

balkabağı

dynia

Dynię często nazywa się w Turcji kabak ‘cukinia’, ponieważ są blisko spokrewnione, stąd kabak tatlısı to deser z dyni. Gdy idziemy na bazar i chcemy kupić cukinię, prosimy o kabak, jeśli dynię, bal kabağı.

Bal kabağı  to również ‘głupek’.

Gdy wszyscy umywają ręce i coś zwaliło się, spadło komuś na głowę, mówi się kabak birinin başına (başında) patlamak (dosł. o dyni, pęknąć na czyjejś głowie). Kabak yine benim başıma patladı. Znowu wszystko spadło mi na głowę.

lahana

kapusta

Çin lahanası to kapusta pekińska (dosł. chińska), a Brüksel lahanası – brukselka.

Warto tu wspomnieć o znajomo brzmiącym tureckim daniu na bazie mięsa i kapusty kapuska, które pochodzi od Słowian.

Przysłowie Bun ne perhiz, bun ne lahana turşusu! jest manifestem i mówi o kimś, kto zachowuje się niekonsekwentnie – mówi co innego, robi co innego. Tłumaczenie dosłowne jest dość zabawne: I dieta, i kapusta kiszona? (Jesteś na diecie i jesz kapustę kiszoną?) To się kupy nie trzyma! 🙂

beyaz turp

biała rzodkiew

Turp gibi mówimy o kimś, kto cieszy się dobrym zdrowiem, w języku polskim “jak ryba, jak byk, jak koń”, tureckim “jak rzodkiew” (i lew – „aslan gibi”).

Gdy słyszymy turp, przychodzi na myśl turp otu, czyli rzodkiew świrzepa uznawana w Polsce za chwast. W Turcji, szczególnie w regionie egejskim, jada się ją jako sałatkę lub z jajkiem.

Pochylmy się jeszcze nad słowem:

meyve

owoc

pomarańcza

Turcy często mówią meyva, jest to forma dialektalna. Meyva ye. Zjedz owoc.

Ağacın meyvesi olunca, başını aşağı salar. (dosł. Gdy drzewo daje owoce, pochyla się.) – Mądrzy i twórczy ludzie są skromni.

Meyve vermek – dawać owoce, stworzyć jakieś dzieło.

Meyve suyu to sok, yasak meyve – zakazany owoc.

Jeśli chcesz poznać więcej owoców i warzyw w języku tureckim i ich poprawną wymowę, zapraszam do szkoły.